به مناسبت بیست و پنجمین سالگرد وفات زنده‌یاد ببرک کارمل

 

از نظر دانشمندان عالی وتحلیلگران سیاسی در شش بخش نگارش یافته است که اینک توجه دوستان گرامی را به قسمت اول آن معطوف میداریم

 یاد آن رهبر فرزانه ی دادخواهان است

 یاد آن جنبش حزب هدف وآرمان است

 رفتی و مکتب انسان نوین ات باقیست

 رهبرم تا به ابد، نام تو جاویدان است

  

بخش اول

 «اگر زنده گی به قیمت از دست دادن عزت، شرف وپامال کردن اصول وگذشتن از عقاید وآرمانها باشد مرگ صد مرتبه به آن شرف دارد»

 حقیقت این هوشدار تاریخی عالی وانسانی نیم قرن گذشته ی زنده‌یاد ببرک کارمل در آیینه ی اوضاع جاری کشور بخوبی مشاهده میشود

 شخصیت شناخته شده ببرک کارمل رهبر زحمتکشان افغانستان وموسس افغانستان نوین اظهر من الشمس است؛ که فروغ انقلابی اش شرق جهان را روشن وغرب را بلرزه در آورده بود. ببرک کارمل از آغاز نو جوانی پر تحرک، کارا، مبارز وبا تفاوت عالی نسبت به همقطارانش با نبوغ خاصی میدرخشید. او از آغاز جوانی و دوران تحصیل با مطالعه وتحقیق، عوامل بد بختی کشور را مشخص وتضاد های طبقاتی را بررسی نمود. ببرک کارمل رهبر جنبش ترقیخواه، مظهر خوشبختی وسعادت مردم وپرورش دهنده انسان نوین مجهز با اندیشه نوین سیاسی اید ه لوژی طبقه کارگر وسایر زحمتکشان افغانستان ومکتب اصول و حل تضاد های طبقاتی ومنبع مبارزه بخاطر ریشه کن ساختن انواع ستم بود.

 از همین رو در ایام نو جوانی سر نوشت خود را با سرنوشت مردم زحمتکش افغانستان گره زد.ودر زمان تحصیلات عالی رهبری جنبش محصلین پایتخت را بعهده گرفت. کار، شجاعت، صداقت وایمانداری دلسوزی خلاقیت نبوغ سیاسی وخدمتگذاری بمردم اعتماد بنفس او اساس شخصیت این ابرمرد تاریخ معاصر افغانستان را تشکیل میدهد که با عزم آهنین پرچم مبارزه را بخاطر سعادت انسان زحمتکش با شجاعت تمام برافراشت وبا غرور وشهامت وشجاعت مبارزه را بر ضد ارتجاع، استبداد وآمپریالیزم وانواع ستم بیهراس وبا قد افراشته رهبری کرده وآتش بجان دشمنان سوگند خورده ی افغانستان بر افروخت که در نتیجه کارایی وخلاقیت خویش در صدر اعتماد وباور مردم قرار گرفت

 ومردم حق شناس، شریف وزحمتکش کشور بخصوص اهالی شریف خلق کابل اورا بحیث وکیل خود در پارالمان انتخاب وبه پیشوایی خویش برگزیدند.

 ببرک کارمل بدفاع از زحمتکشان کشور وافشاساختن چهره های ضد ملی واستبداد سلطنتی صدای رساوعدالتخواهی زحمتکشان افغانستان را از تریبیون پارالمان کشور شجاعانه بلند کرد ه وبگوش جهانیان رساند واز ینطریق جنایتها ظلمها وخیانتهای مرتجعین ومنافقین را برملا ساخت واز طلسم سرکوبگرانه دشمن وبازی های سیاسی تا یک قرن بعد به مردم وحزب محبوبش هوشدار داد.

 زنده‌یاد ببرک کارمل یک مکتب سیاسی وانقلابی بود و بمثابه اساسگذار فرهنگ نوین سیاسی در کشور وموسس حزب دموکراتیک خلق افغانستان اساسات نوین مبارزه را با اندیشه ی انقلابی ومجهز با ایدیه لوژی طبقه ی کارگر وسایر زحمتکشان گذاشت. ادبیات نوین وفرهنگ نوین سیاسی را جایگزین نمود علم ودانش نوین وسواد سیاسی از آموز ه های رهبر بی بدیل افغانستان بود ببرک کارمل فقید تیوری واتیک مبارزه را بخاطر دفاع از زحمتکشان کشور بر ضد مستبدان توضیح داد ه و ارگانهای نشراتی خلق وپرچم وحقیقت انقلاب ثور آموزه های برحق وجاودانه ی ببرک کارمل را برسانش گرفته بود.

 زنده‌یاد ببرک کارمل با عبور از تنگنا ها وکوره را های مبارزه در زمان زعامتش در ح د خ ا ودولت ج د ا مشت کوبنده ی بر دهن ارتجاع وامپر یالیزم کوبید ومردم رنجدیده ی کشور را در آغوش گرفته بود با غمشریکی ورساندن رفاه ملت در دفاع از منافع علیای مردم کارهای پر ثمری را در عمل انجام داد. دولت مردمی تحت زعامت ببرک کارمل از اقشار زحمتکش کشور وتمام ملیتهای با هم برادر وباهم برابر اعم از زنان ومردان تشکیل گردیده بود. درین دوران طلایی بود که آزادی زنان، تامین حقوق شهروندان تشکل زحمتکشان، تشکیل نهاد های اجتماعی وشوراهای ملیتها واقوام وطبقه ی کارگر واقشار زحمتکش جوانان ژورنالیستان معلمان علما دانشمندان دکتوران طب
نویسنده گان هنرمندان ونقاشان وغیره ایجاد وتحصیلات عالی دختران وپسران درداخل وخارج از کشور بشگوفایی رسیده بود.

 مواظبت از کارگران دهقانان رشد مهارتهای مسلکی کارگران وتوجه به وضع معشیتی مامورین دولتی وکارگران توزیع مواد کوپونی رایگان به آنها واتحاد وحدت ملی اقوام وقبایل تشکیل جبهه ی ملی پدروطن رشد زبان برای نخستین بار در تاریخ کشور نشرات ودروس مکاتب بزبان مادری در محلات، مواظت از سربازان ومدافعان وطن وتقویت قوای مسلح کشور مواظبت از فامیل شهدا ومعلولین ایجاد پرورشگاه ها دارالایتام مواظبت وحمایت از طفل ومادر توزیع معاش مواد کوپونی برای ملا امامان مساجد وتکایا نوسازی کشور دفاع از استقلال تمامیت ارضی وحاکمیت ملی همبستگی با خلقهای جهان وایجاد روابط نیک با همسایگان نمونه یی از دستاورد های کاری دوران زعامت ببرک کارمل ورهبریت ح د خ ا بود که بشهادت تاریخ نخستین طلوع خورشید سعادت مردم افغانستان وموفقیتهای بی مانند مردم افغانستان بود. ببرک کارمل زنده گی ساده وبی آلایش را برگزیده بود که میراث آن مکتب انسانیت، قلم وکتابهایش میباشد که همه بیانگر شخصیت عالی ببرک کارمل میباشد که بطور «مقدمه» بعرض رسانیده شد که تفصیل آن در ابعاد مختلف و در بخشهای بعدی مورد مطالعه قرار میگیرد.

 ادامه دارد

 

بخش دوم

 در رابطه به شخصیت بی همتای زنده یاد ببرک کارمل دانشمندان ،پژوهشگران ، تحلیلگران سیاسی واکادمیک از داخل وخارج کشور مطالعات گسترده وهمه جانبه نموده وآنرا در ابعاد مختلف به بررسی گرفته اند که صفحات زرین تاریخ ورسانه های ملی وبین المللی به آن مزین گردیده و همچنان از دید گاه هم اندیشان ، ترقی خواهان ، عدالت پسندان ، وطن پرستان وشخصیتهای مستقل کشور ، محققان وقلم بدستان موافق ومخالف وبیطرف که نظریات شان را بشکل بیطرفانه بدون کم وکاست ایضاد وایضاف ثبت تاریخ نموده اند بطور فشرده مورد بحث قرار میگیرد .

 آفرینشهای اکادمیک واقدامادت سازنده ی  ببرک کارمل فقید در امر ایجاد ورشد فرهنگ نوین سیاسی درکشور از ویژه گی های خلاقانه ی آن بود که برای نخستین بار در تاریخ کشور تمام ارزشهای علمی وارستگی فرهنگی  را در قالب ادبیات معاصر سیاسی وترویج سواد سیاسی وآموزه های مکتب سیاسی را به فرهنگ و آموزش روشنفکران ، تجصیل یافته وسایر زحمتکشان واقشار محتلف اجتماعی مبدل ساخت .

 مطالعه ی آثار مترقی تاریخ سیاسی جنبشها ، مبارزات سیاسی ، تحولات اجتماعی  واندیشه های وطنپرستی ترقی خواهانه وجنبشهای آزادی بخش ملی وآیده لوژی آزادی خواهی ودموکراتیک گنجینه های میراث مانده ازرهبران بزرگ پرولتاریای جهان و پیشواهای زحمتکشان جهان همچون یک مکتب سیاسی آموزه های ببرک کارمل ومکتب سیاسی آندوره را تشکیل میدهد .

 چنانچه تحرکات فکری وعملی در چوکات اعتصابها ، تظاهرات ونافرمانی های مدنی بخاطر خواستهای صنفی ، اصول مبارزه ی سیاسی حق خواهی ، عدالتخواهی وبطور کل اصول مبارزه ی طبقاتی ومبارزه بر علیه انواع ستم بمنظور برابری وتحولات ونو سازی جامعه برنامه ی کاری حزب دموکراتیک خلق افغانستان وحاکمیت تحت رهبری حزب بود که اساسات آنرا ببرک کارمل  در عمل تحقق بخشیده بود .

 زنده یاد ببرک کارمل نخستین فعالیتهای سیاسی را در عرصه ی فرهنگ وحل تضاد های ملی قومی وبرابری اجتماعی آغازید وبا پخش این اندیشه مردم را از جزایر قومی سمتی وزبانی به جغرافیای واحد انسانیت سوق میداد چنانچه در زمان رهبری وزعامت زنده یاد ببرک کارمل در ح د خ ا ودولت ج د ا این هدف برنامه ریزی شده در صدر وظایف حزبی ودولتی قرار داشت ونسج گیری فرهنگ متوازن ، حل مسله ی ملی ، آزادی بیان، اتحاد اقوام ومیلیتهای باهم برادروبرابربشکل واقعی تحقق یافت.

 چنانچه یکی از دانشمندان شهیر کشور اکادمیسین پوهاند عبدالا حمد جاوید در رابطه برشد فرهنگ وزبان مادری وحل مسایل ملی اتحاد اقوام وملیتها در زمان زعامت ورهبری زنده یاد ببرک کارمل چنین مینگارد .

 « ببرک کارمل در میان همه سیاستگران کشور بیشتر از دیگران هوشیار وبهتر از دیگران زمانه ی خودش را فهمیده بود من با وجود نا سازگاری وبی ارتباطی خود با ببرک کارمل وهمچنان غیر حزبی بودنم ایشان را بسیار سازمانده حساس وسیاستگر جدی برای تعریف قدرت وفلسفه ی قوی شدن در زمانه ی ما یافتم . او علاوه کرد کسانیکه سیاست میکنند وبه عوامل قدرت یا ابزار قدرت نمی اندیشند در حقیقت بدنبال هیچ روان اند .

 به اینترتیب تحلیلگران خرد ورز سیاسی چنین اذعان میدارند که زنده یاد ببرک کارمل برای نو سازی افغانستان طرح های بلند مدتی رویدست داشت با اینکه خود موفق نشد آنها را پیاده کند ولی توانست جلو نیرو های مغرضانه تبار پرستان وتمامیت خواه حزب را بگیرد ، او زندانیان دوره ی تره کی وامین را آزاد نمود اموال مصادره شده مردم را واپس رد کرد ، او بجای جمعیت العلما که تابع امر ونهی وزارت عدلیه حکومتهای جبار وستمگر بودند وزارت شون اسلامی را تشکیل داد تا دولت تمام نیازمندی های دینی اسلامی مردم ، اعمار مساجد وتکایا ، جماعت خانه ها ، انجام خدمات در امر ادای فریضه ی حج بیت الله را بوقت وزمانش بر آورده ساخت ، او در وازه های بسته مقامات کلیدی دولت را برای راه یافتن وانجام خدمات همه فرزندان اقلیتهای ملی زبانی مذهبی این سر زمین باز کرد ، گزینش نماینده گان برجسته ی تمام اقوام کشور در بستهای رهبری کننده ی دولت ، تقرر نماینده گان کارگران پشت ماشین کار ونماینده گان اقوام زحمتکش در پستهای ریاست ولایات معینیتهای وزارت خانه ها ، مشارکت زنان در تمام بخش های دواتی ومقامات کلیدی دولت ، فراهم آوری زمینه ی کار وتحصیل برای جوانان اقشار زحمتکش کشور اعم از زنان ومردان در داخل وخارج کشور از دستاورد های کاری دوران زعامت زنده یاد ببرک کارمل است .

 در دوران زعامت ببرک کارمل اوضاع اجتماعی کشور داشت بسود اکثریت مردم مظلوم

 کشور حرکت کند چنانچه افزودی معاشات کارگران ومامورین پایین رتبه ی دولت ، تهییه وتدارک کالا های اولیه مورد نیاز مردم ، توزیع مواد اولیه کوپونی به قیمت نازل ورایگان ، ایجاد خدمات معشیتی وتفریحی کارگران ومامورین زحمتکش ، توجه خدماتی به بازمانده گان شهدا ومواظبت از معلولین ، ایجاد دارالایتام ومساکین ، تاسیس خدمات بهداشتی رایگان ازتحققات دوران طلایی زنده یاد ببرک کارمل بود .

 ادامه دارد.

 

بخش سوم

 رهبریت وزعامت ببرک کارمل در رابطه به رشد جامعه در عرصه های اجتماعی وفرهنگی دستاوردها ی بیسابقه واساسی دارد که ثبت زرین تاریخ گردیده است.

 یکی از شخصیتهای فرهنگی کشور پوهاند دکتور عبدالرسول رهین درین رابطه چنین نگاشته اند .

 ببرک کارمل از همان آغاز زعامتش در دولت جمهوری دموکراتیک افغانستان تلاش ورزید تا پیامد های نا گوار اقدامات اید ه لوژیکی ....امین را خنثی وزیانهای سیاسی ،اجتماعی وقومی را که بسایر اقوام خورد وبزرگ کشور وارد آمده بود بر طرف سازد .ونیز حزب دموکراتیک خلق افغانستان اصول دموکراتیک حل مسُله ی ملی را اعلام کرد وبرابری حقوق کلیه ملیتها واقوام افغانستان وپایان به ستم بر اقلیت تباری کشور تا کید ورزید .

 پوهاند رهین در ادامه مینویسد که شاد روان ببرک کارمل در پاسخ بسوالی از آقای حامد علمی در شهرک حیرتان زمانی گفته بود در سکوت من سیاستی نهفته است وآن سکوت تا زمان مرگش ادامه یافت ولی چرا سکوت ؟ آیا آن شخصیت بزرگ وسخنران نامدار افغانستان چیزی را برای گفتن نداشت ؟ نه بلکه او نخواست از خود بگوید وخود داوری کند .بلکه انتظار کشید تا تاریخ سخن بگوید وحوادث وانکشافی که او بوقوعش ایمان خلل نا پذیر داشت وبه درست بودن مشی و آرمان خود وسیاستهای توسعه طلبانه ونیات تجاوزکارانه ایالات متحده امریکا در مورد افغانستان ومنطقه آگاهی داشت تاریخ قضاوت کند .

 چنانچه تاریخ امروز سخن میگوید وحوادث وانکشافات بعد از فروپاشی حکومت دموکراتیک وبخصوص حضور ابر قدرت امریکا در افغانستان وشرایط کنونی کشور صحت گفتار وحقانیت سکوت آن بزرگ مرد تاریخ ببرک کارمل را ثابت میسازد.

 همچمان در ین رابطه محترم غلام دستگیر پنجشیری عضو بیروی سیاسی  حزب ویکی از بنیا نگذاران ح د خ ا در رابطه به شخصیت زنده یاد ببرک کارمل چنین مینویسد

 ببرک کارمل یکی از دولت مردان استثنایی تاریخ نوین افغانستان بود . هیچ شاه امیر وریس جمهور در رشد فرهنگ وزبانها ، ادبیات ،هنر ها ، آگاهی سیاسی ، بیداری شعور ملی اجتماعی وبرابری حقوق اقلیتهای ملی مذهبی وقومی افغانستان برابر ببرک کارمل دلسوزی وتوجه ترقی آفرین وکیفی نداشته است .

 حقیقتاً زنده یاد ببرک کارمل بمثابه یک مکتب سیاسی ویکی از بنیانگزاران اصلی دموکراتیک وترقیخواهی در کشور با داشتن نبوغ سیاسی ونیات عدالتخواهی آنچه در توان داشت بخاطر اتحاد مردم ورفاه وسعادت زحمتکشان افغانستان انجام داد . این رهبر بی بدیل زحمتکشان کشور تا پایان عمر برای وحدت وهمبستگی خلقهای افغانستان تاکید میورزید وبرای حل اختلافات ذات البینی مردم راه ها ووسایل گوناگون علمی وعملی جستجو میکرد .

 ادامه دارد

 

بخش چهارم

 در رابطه به شخصیت بی همتای تاریخ معاصر افغانستان زنده یاد ببرک کارمل نظریات متعدد از جانب  تحلیلگران سیاسی ، پژوهشگران ، محققان ودانشمندان داخلی وخارجی بشکل وسیع و گسترده رسانش گردیده است از جمله ی ا ین رجال برجسته سلطان علی کشتمند عضو رهبری ویکی از بنیادگذاران حزب وصدر اعظم جمهوری دموکراتیک افغانستان در کتاب خود زیر نام یاد داشتها ی سیاسی ورویداد های تاریخی در رابطه به حل مسایل ملی چنین مینگارد

 در دهه ی هشتاد مبارزه بخاطر تامین برابری حقوقی وعملی میان تمام ملیتها اقوام وگروهای اتنیکی بمثابه یک وظیفه خدشه نا پذیر وتاخیر ناپذیر حزب ودولت تلقی میگردید زیرا بر خورد اصول به مسا له ی ملی در کشور کثیر الملیت افغانستان وایجاد سیاست عادلانه وبرابری میان ملیتها واقوام کشور بعنوان یکی از اصول بنیادین دست کم از لحاظ تیوریک سر خط وظایف حزب را میساخت ودر ادامه جای دیگری در همین رابطه مینویسد .

 در سالهای هشتاد بر خورد با مسایل ملی نبود غیر قابل مقایسه با گذشته ها درایت مثبت تفاوت داشت واز بنیاد خایز خصلت مردمی وعادلانه بود او علاوه میکند که تمام ملیتها واقوام افغانستان بایستی در تمام عرصه ها واز جمله در اصل دست یافتن برهبری سیاسی اقتصادی اجتماعی فرهنگی ومعنوی واستفاده از دستاورد های دانش وتخنیک معاصر دارای حقوق مساوی شد.

 روی همین اصول عدالتخواهی و تحقق معیار های دموکراتیک بود که دستگاه وسیع دولت ج د ا نماینده گان تمام ملیتها واقوام افغانستان جایگاه عالی خود را در سطح تصمیم گیری ها روی سر نوشت کشور می یافتند و در آنوقت دولت بمثابه یک مکتب سیاسی مرکز تربیتگاه انسان نوین را داشت .

 همچنان یکی از ژورنالیستهای چیره دست هندی در رابطه به قدامت مبارزات و شخصیت گرامی زنده یاد ببرک کارمل مینویسد « ببرک کارمل پیش از آنکه رهبر حزب ویا دولت شد ،ببرک کارمل شده بود »او همچنان علاوه میکند که پیش از آنکه حزب دموکراتیک خلق افغانستان تاسیس گردد در سال ۱۹۵۷ یک پلاتفورم ترقی خواهی را در شهر کابل ساز ماندهی نمود با توجه به این نگارش واضح است که زنده یاد ببرک کارمل بدوام مبارزات ضد سلطنتی وضد ارتجاعی واستبدادی واستعماری گروهای روشنفکری وحلقات سیاسی را برای نسج گیری مبارزه بر ضد انواع ستم ایجاد کرده بود وبه اتفاق نظر حلقات سیاسی گذشته وجدید وبقایای جنبش چپ ودموکراتیک ومشروطیت توانست که ح د خ ا را تاسیس کند.

 اینست قضاوت یک ژورنالیست بیطرف خارجی که رخداد های تاریخ را در رابطه به شخصیتهای تاثیر گذار جامعه ثبت تاریخ نموده در برابر جشمان تیزبین جهان قرار میدهد

 بدون کم وکاست نه بیش ونه کم به جامعه معرفی میکند یعنی بعبارت دیگر تاریخ معرف واقعیتهاست واقعیتهاییکه در آن حقیقت نهفته است وبر پایه ی عینیت استوار است .

 ادامه دارد

 

 

بخش پنجم

 

شخصیت بی همتای زنده یاد ببرک کارمل از نظر ملی وبین المللی مورد حرمت واحترام ملی وبین المللی قرار داشت تبلور اندیشه های جاودانه ی ببرک کارمل وتجلی مبارزات داد خواهانه وانقلابی درپیوند با چرخش جنبشهای دموکراتیک وملی عصر مهاتما گاندی ،یاسر عرفات ، نهرو ، نلسن ماندیلا ، جمال عبدالناصر ، فیدل کاسترو ، داکتر هوشیمن ، کیانوری ، پاتریس لوممبا ، چکوارا و صدها اندیشمند انقلابی ، فروغ تابناک اندیشه وآموزه های مکتب زنده یاد  ببرک کارمل در افغانستان میتابید که مورد استقبال زحمتکشان افغانستان و جهانیان قرار داشت .

 

چنانچه دی ارگویال ژورنالیست نویسنده استاد فعال سیاسی نتایج چند بار دیدار خود از افغانستان در رابطه به شخصیت بی بدیل  زنده یاد ببرک کارمل را چنین مینگارد.

 

« درهرگونه مطالعاتی را جع به افغانستان معاصر باید اسم ببرک کارمل بمثابه سر آغاز وختم کلام بکار برده شود در حقیقت این ببرک کارمل بود که وسایل تحقق جنبش انقلابی را در افغانستان  مساعد ساخت وبار دیگر این ببرک کارمل بود که جنبش انقلابی را از ویرانگری های خاینانه ی حفیظ اله امین نجات داد وروز بروز کشور تحت رهبری ببرک کارمل راه پیشرفت خود را طی مینماید .هرچند کرکترستیک وشخصیت وی نمیتواند بسیار نمایان باشد اما سطح نفوذ وتاثیر گذاری او نهایت چشمگیر است .

 

زمانیکه مردم میخواهند تا در راه حقوق وبیداری ملی شان مبارزه نمایند بطور اجتناب نا پذیر نام ببرک کارمل درین عرصه ظهور میکند .هر چند وی در رابطه ی زنده گی یعنی پنجاه عمر خویش قرار دارد اما روابط او با جهان سیاست طی سه ونیم دهه در افغانستان بسیار عمیق و آگاهی دهنده بوده است .همین ژورنالیست درجای دیگری مینویسد.

 

 تواضع وفروتنی ببرک کارمل سیمای وی را بحیث مدل سیاسی درخشش داده است بسیاری چهره های سیاسی در افغانستان از وی بحیث عالی ترین آموزگار سیاسی یاد می نمایند واین نویسنده در جای دیگری از مقاله ی خود علاوه میکند که هرگاه درین جا قرار است تا از شخصیتی بنام موسس وبنیاد گذار وموسس یگانه ی حزب سیاسی در تاریخ افغانستان یاد شود وی ببرک کارمل است .

 

یکی دیگر از ژورنالیستان بنام آقای عطاخیل علی الرغم مخالف بودنش در صفحه یی در آیینه ی تاریخ در بخشی از مقاله ی خود تحت عنوان سیمای ببرک کارمل چنین مینویسد

 

« زنده یاد ببرک کارمل روز گاری یکی از پیشگامان نهضت چپ در افغانستان واز رهبران مطرح در سیاستهای ملی و بین المللی بشمار میرفت .مرگ کارمل نتوانست نام ویاد او را از صفحه روز گار بکلی محوه بسازد .بلکه بر عکس هر روزیکه میگذرد ضرورت سخت پیرامون ابعاد شخصیتی وی بیشتر احساس میگردد ودر جای دیگری مینویسد با وجودیکه چندین سال از مرگ ببرک کارمل میگذرد هنوز هم آموزه ها ی ببرک کارمل برای برخی الهام بخش است .

 

محترم عطاخیل در رابطه به خاستگاه فکری ببرک کارمل چنین مینگارد

 

تعدادی معتقد اند که ببرک کارمل از دست پرورده های نسل اول جنبش  چپ در افغانستان چون داکتر عبدالرحمن محمودی عبدالرحیم محمودی میر غلام محمد غبار

 

مورخ مشهور مشروطه خواه کشور بود .

 

ادامه دارد